Δευτέρα, 27 Μαρτίου 2017

Εν Αθήναις...η σφεντόνα



Οι σφεντόνες δεν έλειπαν από τις κωλότσεπες των αγοριών εκείνα τα χρόνια.
Το περιοδικό ΜΙΚΡΟΣ ΗΡΩΣ με τον Διαβολάκο και την σφεντόνα του
που χτύπαγε τους Γερμανούς ήταν ακόμα ένα κίνητρο.
Τα ψιλικατζίδικα πουλούσαν το ειδικό λάστιχο.....
Τις έφιαχναν από κλαριά δέντρων και υπήρχαν άφθονα και στους δρόμους
και στις αυλές.
Βάζανε κανένα τενεκεδάκι για στόχο και οι θερμότεροι κανένα σπουργίτι....
Υπήρχαν και ατυχήματα στον πετροπόλεμο με την πάνω γειτονιά....
Ανοιγμένα κεφάλια....μαυρίσματα στα πόδια στην καλύτερη.
Στις παρέες πάντα  υπήρχε και ο "τρομοκράτης" που δεν δίσταζε
να σημαδέψει το τζάμι της γειτόνισας που δεν χώνευε επειδή έδιωχνε
τα παιδιά που έπαιζαν κάτω από το παράθυρό της.
Μια φορά είχε βάλει στο πρεβάζι της ένα βάζο με βύσσινο και έγινε στόχος
του ζωηρού με αποτέλεσμα οι γειτόνισες να έρθουν στα χέρια η μια υπερασπίζοντας το βάζο της και η άλλη την παιδική αθωότητα του γυιού της.

Πίσω στα παλιά










Παπανδρέου: Πάμε σ’ ένα οινομαγειρείο που από το 1898 γράφει μέχρι σήμερα ιστορία…




«Βάλτε στον κοσμάκη να χορτάσει». Λαϊκή γαστρονομία στο ίδιο οινομαγειρείο από το 1898… Άνοιξη, γιορτές και η ελληνική παράδοση ξεδιπλώνεται σε όλο της το μεγαλείο. Σε πείσμα του μοντέρνου τρόπου ζωής που αναπτύσσεται καθημερινά στην πόλη μας και πνίγει τα παλιά, υπάρχουν κάποια στέκια, όχι τόσο λίγα όσο φαντάζεσθε, που επιμένουν να τιμούν τ’ όνομά τους και την ιστορία πού τα συνοδεύει. Δική μας υποχρέωση να τα αναδεικνύουμε.

Αν σας ανοίξαμε την όρεξη και βιάζεσθε, σημειώστε: «ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ», στη στοά της οδού Αιόλου 68α-70. Πρόσφατα μετακόμισε 30 μέτρα δίπλα από τον παραδοσιακό του χώρο που το φιλοξενούσε από το 1898, μέσα στη Βαρβάκειο.

Αρχικά λειτούργησε σαν πατσατζίδικο

Το οινομαγειρείο «ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ» ξεκίνησε σαν πατσατζίδικο από τον Γιάννη και τον Αντώνη Παπανδρέου. Φτωχά παιδιά από το Μαρμάρι της Εύβοιας δεν άργησαν να γίνουν οι «τροφοί» της «Βαρβακείου», η οποία μόλις ξεκινούσε τη λειτουργία της κι έσφυζε από ζωή. Όλοι οι «αναξιοπαθούντες» εργαζόμενοι της αγοράς, επισκέπτες και ξενύχτηδες, έσπευδαν στους γαλαντόμους κι ανοιχτοχέρηδες αδελφούς που δεν τσιγκουνεύτηκαν ποτέ:

«Βάλτε στον κοσμάκη να χορτάσει» ήταν η καθημερινή εντολή. Οι τεράστιες μαρμίτες έπαιρναν φωτιά και τα 15 κρασοβάρελα άδειαζαν για τους διψασμένους τη σπατανέϊκη κεχριμπαρένια.

Φέρε μας κάπελα κρασί

Βάλε να πιώ και πιες και σύ

Το 1938 στην ομάδα προστέθηκε και ο ανιψιός Βαγγέλης που θα αναλάβει, 11 χρόνια μετά, τη διεύθυνση.

Μετά την κατοχή σε ρόλο μαγειρειού

Το 1946, μετά από 3χρονη διακοπή λειτουργίας λόγω της κατοχής, το μαγαζί ξεκινά σαν μαγειρειό πλέον, προσθέτοντας στον παραδοσιακό πατσά και τα κλασσικά ελληνικά πιάτα της φτωχολογιάς (φασουλάδα, πιλάφια κλπ.). Το 55% της πελατείας πάντως ερχόταν για τον πατσά, με βεβαιώνουν οι δυο συνομιλητές μου, Σπύρος Καλλιανιώτης και Αντώνης Μπενάκης, πού έχουν αναλάβει την «ξενάγησή» μου.

«Πάμε στον Παπανδρέου για πατσά!» άκουγες όλες τις ώρες της ημέρας. Το μαγειρειό δούλευε επί 24ώρου βάσεωςΟι λάμπες δεν σβήνανε ποτέ, τις αλλάζανε μόνο όταν καιγόντουσαν… 8 γκαρσόνια, 3 βάρδιες, μάγειροι, βοηθοί με πρωτοστατούντα τον αρχιμάγειρα που άκουγε στο περίεργο παρατσούκλι «Ταρζάν» και φυσικά, ο γερό-Μελέτης με την τεράστια χατζάρα του, που τεμάχιζε το βραστό στην είσοδο του μαγαζιού, περίμεναν τον κοσμάκη να τον χορτάσουν με τις τεράστιες σπιτικές μερίδες, να λιγδωθεί τ’ αντεράκι του…

Πατσάς, Βουλή, Λαμπρή και delivery 

Τι εποχές! Ιδιαίτερα 2 με 6, τις πρωινές ώρες, γινόταν το αδιαχώρητο, με τον πατσά και τις σούπες να μοσχοβολούν και τους αδημονούντες πελάτες κάθε ηλικίας και κοινωνικής τάξης να συμπληρώνουν την γραφική εικόνα. Ιδιαίτερα την περίοδο της Λαμπρής, όπως με βεβαιώνουν οι συνομιλητές μου, ο «Παπανδρέου» γνώριζε την μεγαλύτερη κίνηση. Η περίφημη μαγειρίτσα του, γαρ, με μυστική συνταγή,  έχει γνωρίσει διεθνή προβολή μάλιστα. Στις μέρες μας μέχρι και delivery τους τη ζητάνε καθημερινά (σας δίνω και το τηλέφωνο για ολοκληρωμένη ενημέρωση: 210-3226980)!

Εντωμεταξύ, βέβαια, δεν υπάρχει τουριστικός οδηγός που να μην υποδεικνύει στους αναγνώστες του ένα πέρασμα από το οινομαγειρείο του 1898, με το αντιπροσωπευτικό του couleur locale. Αν μάλιστα πετύχει κανείς τη μέρα που η Βουλή ψηφίζει τον προϋπολογισμό, θα δει μαζεμένους τις πρώτες πρωινές ώρες τους βουλευτές, αταξικά μαζεμένους και συναδελφωμένου,ς μπροστά στον αχνίζοντα πατσά. Ο «Παπανδρέου» ενώνει!

Μεγάλες μερίδες, ποικιλία, φτηνό και ταπεινό φαγητό

Ερχόμαστε στο σήμερα. Νέες ανάγκες, νέα δεδομένα, αλλά οι ίδιες πάντα αρχές: τίμια σχέση με τον πελάτη, καλομαγειρεμένο, φθηνό φαγητό σε μεγάλες μερίδες, πολλές επιλογές, να την ντερλικώνεις χωρίς να νοιάζεσαι για την «λυπητερή». Και η μαμά-μαγείρισσα Ασπασία να περιμένει το χαμόγελό σου, όταν βάζεις την πρώτη μπουκιά στο στόμα.

Και φυσικά, οι ψαγμένοι ιδιοκτήτες του οινομαγειρείου ετοιμάζουν καινούργια καλούδια σε πείσμα της κρίσης και της γκρίνιας… Σε 2 μήνες θα λειτουργήσει παράλληλα και παραδοσιακό μεζεδοπωλείο με αυστηρή επιλογή μεζέδων ειδικά για ούζο, τσίπουρο ή μπύρα. Μεζέδων που θα αντικατοπτρίζουν την παραδοσιακή φυσιογνωμία της ελληνικής κουζίνας.

Έχετε αναρωτηθεί πόσο τέλεια σύζυγος είστε;

Έχετε αναρωτηθεί πόσο τέλεια σύζυγος είστε;

Κυρίες μου, αντέχετε ένα τεστ που θα διαπιστώσει με απόλυτη ακρίβεια πόσο τέλεια σύζυγος είστε;

 Ο ψυχολόγος του περιοδικού «Μπουκέτο» (1932) θα διαγνώσει μέσα από 45 ερωτήσεις για πόση λύπηση είναι ο σύζυγός σας ! ΠΡΟΣΟΧΗ το τεστ είναι απόλυτα επίκαιρο, εμπιστευθείτε το …

Μανία είχε πιάσει τους προγόνους μας τη δεκαετία του 30 με τα τεστ. Μόδα που φυσικά εισήχθη από την Αμερική και τη Γαλλία. Δεν υπήρχε περίπτωση να σταθεί εβδομαδιαίο περιοδικό χωρίς να υποβάλλει συνήθως τις κυρίες –πιο επιρρεπείς σ’ αυτά- μέσω του έγκριτου ψυχολόγου του και σε κάποιο τεστ. Επειδή η στήλη μας δεν έχει μόνο ενημερωτικό χαρακτήρα αλλά και χρηστικό, θα σας υποβάλλω σήμερα στην πρώτη σας δοκιμασία και αν διαπιστώσω ενδιαφέρον θα ακολουθήσουν και άλλες. Για να αποφύγω τα δεικτικά σας σχόλια σημειώστε παρακαλώ ότι θα έχουμε δοκιμασίες και για τους άρρενες…

«Είσθε απολύτως βεβαία, κυρία μου, ότι δεν βρίσκεται κανένα ψεγάδι στον εαυτό σας; Ασφαλώς ναι. Κι’ έχετε δίκηο, γιατί προσέχετε πάντοτε τους κανόνας που πρέπει ν’ ακολουθή κάθε καλή σύζυγος. Εν τούτοις, θα μιλήσουμε σήμερα –με την άδειά σας πάντοτε– για τις μικρολεπτομέρειες εκείνες, τις φαινομενικώς ανώδυνες, που είναι αρκετές καμμιά φορά να θολώσουν τον ορίζοντα της συζυγικής σας ευτυχίας.

»Θα σας υποβάλουμε κατωτέρω σαράντα πέντε ερωτήσεις. Στις ερωτήσεις αυτές θ’ απαντήσετε με μίαν από τις εξής τέσσαρες λέξεις: Ποτέ-Σπανίως-Συχνά-Πάντοτε. Για την κάθε μία από τις τέσσαρες αυτές λέξεις, θα βάζετε τις εξής μονάδες: Στην πρώτη θα βάζετε μηδέν. Στη δεύτερη λέξι 1, στην τρίτη 2 και στην τετάρτη λέξι 3. Στο τέλος του άρθρου μας, θα βρήτε τη γενική σας βαθμολογία.»



1) Όταν είσθε στον κινηματογράφο, φλυαρείτε;
2) Μήπως υποχρεώνετε τον άνδρα σας να σας φέρνη το πρωινό σας ρόφημα στο κρεββάτι;
3) Δέχεστε προσκλήσεις σε σπίτια, σε γλέντια, σε κέντρα, χωρίς να συμβουλευθήτε τον άνδρα σας;
4) Του μιλάτε για τα φλερτ που είχατε προ των γάμων σας;
5) Τον υποχρεώνετε να φάγη το υπόλοιπο της πιατέλας, λέγοντας ότι αν μείνη για την επαύριον, θα χαλάση;
6) Χρησιμοποιείτε οδοντόπαστα για τον καθαρισμό των δοντιών σας;
7) Μιλάτε για την πεθερά σας με ειρωνία ή με οίκτο;
8) Όταν μιλάει ο σύζυγός σας, τον διακόπτετε για να συμπληρώσετε σεις τα λόγια του, όπως σας συμφέρει, ή για να συντομεύσετε την αφήγησή του;
9) Τον υποχρεώνετε να τρώγη τα φαγητά που δεν του αρέσουν, βεβαιώνοντάς τον ότι τα μαγειρέψατε κατά τον καλλίτερον τρόπο;
10) Όταν στέλλετε τα πουκάμισα του συζύγου σας στην πλύστρα, ξεχνάτε πάνω τους και τα κουμπιά των μανικετιών;
11) Όταν βρίσκεσθε τα βράδυα σε φιλικά σας σπίτια, του λέτε “Πάμε, ανδρούλη μου, γιατί είναι ώρα να κοιμηθής”;
12) Τακτοποιείτε τα συρτάρια του, χωρίς να σας το πη;
13) Αν σας ρωτάη για να του πήτε τη γνώμη σας, του λέτε ότι αυτός πρέπει ν’ αποφασίση;
14) Όταν νυστάζει και θέλει να κοιμηθή, μήπως κρατάτε το φως αναμένο για να τελειώσετε το διάβασμα ενός μυθιστορήματος;
15) Του βάζετε με το ζόρι φαγητό στο πιάτο του, όταν λέγει ότι δεν θέλει άλλο;
16) Του έχετε πάντοτε έτοιμα ασπρόρουχα;
17) Όταν κοιμάσθε μαζί του, τραβάτε το πάπλωμα;
18) Διηγείσθε ιστορίες στις οποίες ο σύζυγός σας έχει παίξει ρόλον γελοίου;
19) Λέτε πάντοτε “τα παιδιά μου”, “το σπίτι μου”, “τα έξοδά μου”;
20) Όταν τρώτε στο ρεστωράν, κυττάζετε το λογαριασμό που πληρώνει;
21) Μιλάτε περιφρονητικά για τους άνδρες, για τους συζύγους, για το γάμο;
22) Επιμένετε τα βράδυα να βγαίνετε έξω, όταν ο άντρας σας λέγει ότι είναι κουρασμένος;
23) Όταν έρχεται στο σπίτι με κανένα βιβλίο, του το αρπάζετε για να δήτε τι βιβλίο είναι;
24) Όταν πλαγιάζει, τον σηκώνετε για να δη αν είναι κλειδωμένη η πόρτα;
25) Όταν του πέφτη η στάχτη του τσιγάρου στο χαλί, του δημιουργείτε σκηνές;
26) Φορείτε το βράδυ στο κεφάλι σας μπιγκουντί;
27) Του γκρινιάζετε ότι δεν έχει όρεξι, όταν αρνείται να ξαναπάρη λίγο από το φαγητό της προτιμήσεώς του, αφού έχει φάγει κατά κόρον;
28) Αλλάζετε σε κάθε φαγητό πιάτα;
29) Αγοράζετε πράγματα που δεν σας αρέσουν και λέτε κατόπιν στον σύζυγόν σας ότι τ’ αγοράσατε οκαζιόν;
30) Του υπενθυμίζετε διάφορα οικογενειακά του ζητήματα που ξέρετε ότι δεν θέλει να τα θυμάται;
31) Το πρωί, του αρπάζετε την εφημερίδα από τα χέρια, για να τη διαβάσετε πρώτα εσείς;
32) Το βράδυ, πριν κοιμηθήτε, φροντίζετε για την καλλονή του προσώπου σας;
33) Πετάτε τις παληές του γραβάτες χωρίς να τον ρωτήσετε;
34) Φλερτάρετε με τους φίλους του συζύγου σας, για να τον πειράξετε;
35) Όταν θέλετε να του επιβάλετε τη θέλησή σας, προφασίζεσθε ότι έχετε πονοκέφαλο ή ότι είσθε πολύ κουρασμένη;
36) Του απαγορεύετε ν’ ανακατώνεται στους λογαριασμούς του σπιτιού;
37) Τον υποχρεώνετε ν’ ακολουθή τη δίαιτα φαγητού που κάνετε σεις;
38) Γυρίζετε σβαρνιάρα, ακτένιστη και άβαφη στο σπίτι;
39) Όταν γράφει ή διαβάζει, τον διακόπτετε για να του πήτε διάφορες ασήμαντες κουβέντες;
40) Του λέτε ότι οι φίλοι του είναι καλλίτεροι απ’ αυτόν;
41) Παραπονείσθε ότι έπαυσε να σας προσέχη όπως πρώτα;
42) Τον ζαλίζετε με ασήμαντες φλυαρίες για μικρολεπτομέρειες του νοικοκυριού ή για διάφορα γυναικεία κουτσομπολιά;
43) Χρησιμοποιείτε την ξυριστική του μηχανή για τον σβέρκο σας ή για τις τρίχες των ποδιών σας;
44) Επιμένετε ότι οι γυναίκες οδηγούν καλλίτερα απ’ τους άνδρες αυτοκίνητο;
45) Όταν ο σύζυγός σας σας προσφέρει ένα δώρο, επιμένετε να μάθετε πόσο το αγόρασε;»





Προτού προχωρήσουμε στην αξιολόγησή σας  διαβάστε στην ένθετη φωτογραφία  το δεκάλογο των υποχρεώσεων σας, τουλάχιστον όπως το διατύπωσε το έγκριτο «Ρομάντζο».

«Και τώρα η βαθμολογία. Είπαμε ότι σε κάθε είδος απαντήσεως θα βάζετε και τον ανάλογο αριθμό. Ας δούμε τώρα τα αποτελέσματα.

»Όταν συγκεντρώσετε 135 βαθμούς, αυτό σημαίνει ότι ο σύζυγός σας είναι για λύπη. Το καλό που του θέλουμε είναι να σας χωρίση μια ώρα αρχύτερα!

»125-135 βαθμούς: Είναι καιρός να διορθωθείτε, αν θέλετε να συγκρατήσετε τον άνδρα σας. Οι άνδρες που ανέχονται τέτοιες γυναίκες σαν εσάς, είναι σπάνιοι και δεν πρέπει να τους χάσετε.

100-125 βαθμοί: Πάλι πρέπει να διορθωθείτε.

80-100 βαθμοί: Είσθε μια σύζυγος υποφερτή.

70-80 βαθμοί: Καλούτσικη σύζυγος.

30-70 βαθμοί: Καλή.

20-30: Πολύ καλή.

15-20: Τα συγχαρητήριά μας.

6-15 βαθμοί: Είσθε η πιο σπάνια σύζυγος του κόσμου.

»Κάτω των 6 βαθμών: Ας απαντήση ο σύζυγός σας».

Θωμάς Σιταράς (Αθηναιογράφος)

Διαβάστε κι άλλες ιστορίες για την Παλιά Αθήνα στην ιστοσελίδα www.paliaathina.com
http://www.protothema.gr

Η Οδός Σταδίου, στο παλιό Κοινοβούλιο το 1908 !

Κυριακή, 26 Μαρτίου 2017

Eν Αθήναις...τα δόντια



Υπήρχαν οδοντίατροι εκείνα τα χρόνια αλλά πόσοι πήγαιναν από την γειτονιά
σε αυτόν δεν έχει σημασία.
Η μασέλα του ηλικιωμένου σήμαινε ότι ήταν ...εύπορος.
Έβαζε και μερικές χρυσές θήκες και ανέβαζε το κασέ του ειδικά ο γεροντοκόρος
ή ο χήρος που ήθελε να παντρευτεί.





Πώς βολευόντουσαν οι...ασθενείς με πονόδοντο στην γειτονιά;
Με γιατροσόφια από μια θαρραλέα γυναίκα που το έλεγε η περδικούλα της.
Δεν ζητούσε χρήματα αλλά όλοι άφηναν ότι μπορούσαν....
Μέχρι εξαγωγές έκανε ....
Ζέστενε την τανάλια της (οδοντιατρική) και χωρίς αναισθητικό πέταγε
το κουφαλιασμένο....
Μερικά καλμόλ μετά και αλατόνερο....κανένας δεν είχε πεθάνει.
Για τα παιδιά ήταν εύκολη η δουλειά της με τα δόντια που αλλάζανε.
Δέσιμο με κλωστή και έξω από το σπίτι ο "ασθενής" να κοιτάει τα κεραμίδια
για να δεί πού θα πετάξει το παλιό δοντάκι.
Και εκείνο μισοκλαμένο χάζευε....και περίμενε να δεί το πουλί που θα πήγαινε
να πάρει το παλιό δόντι.
Η στοματική υγιεινή άγνωστη τότε και η οδοντόκρεμα ...πολυτέλεια.




Η  ΚΟΛΥΝΟΣ ήταν γνωστή ....
Έβλεπες σημερινούς πενηντάρηδες να μοιάζουν για ογδοντάρηδες χωρίς δόντια.
Τα μάγουλα ρουφηγμένα μέσα .
Όσοι είχαν μασέλα την πρόσεχαν ως κόρη οφθαλμού....ήταν πολύτιμη...
κόστιζε μια περιουσία για την δική τους τσέπη.
Αρκετοί την χρωστούσαν ακόμα αφού την πλήρωναν με δόσεις.
Περάσανε τόσα χρόνια και μας έφεραν πάλι πίσω στα παλιά να βλέπουμε
το οδοντιατρείο σαν το κοσμηματοπωλείο του ΖΟΛΩΤΑ.

Πίσω στα παλιά


Πώς λειτουργούσε τα παλιά χρόνια το Κεντρικό Ταχυδρομείο



Έρχονται οι γιορτές και, μπορεί πλέον να στέλνουμε –αν στέλνουμε- ευχές με το κινητό, υπήρχαν όμως και οι παλιές εποχές που τα ευχετήρια γράμματα έπεφταν βροχή… Είχα την τύχη να ζήσω παρόμοιες εποχές τη δεκαετία του ’50. Η «ιεροτελεστία» ξεκινούσε με την αγορά των σχετικών καρτ-ποστάλ από τους πάγκους της Αιόλου. Πασπαλισμένες με χρυσό- ή ασημόσκονη, φάνταζαν στα παιδικά μάτια μαγικές. Ακολουθούσε ατέλειωτο γράψιμο από την κυρά-Δωροθέα που δεν ξεχνούσε κανένα συγγενή, μέχρι 15ου βαθμού! Και μετά, η αποθέωση: Επίσκεψη στο κεντρικό ταχυδρομείο που έμοιαζε θεόρατο, σωστό παλατάκι, στην πλατεία του Δημαρχείου. Κόσμος, ουρές, φωνές, μεγάλη ταραχή… Θυμάμαι, ακόμη, τον εντυπωσιακό και τεράστιο γυάλινο θόλο που δέσποζε στην κεντρική αίθουσα…

Σήμερα έχει αλλάξει η χρήση του, αλλά δεν παύει να μας θυμίζει περασμένα μεγαλεία. Είναι αυτονόητο, λοιπόν, ότι το Ταχυδρομείο θα έχει την τιμητική του αυτό τον Δεκέμβριο και δικαιούται να κηρυχτεί «Επιχείρηση του Μήνα»!

«Μπορεί να μην έχη κανείς καμμίαν επαφή ή νταραβέρι με τα κρατικά γραφεία, μπορεί να μην έχη πατήση το πόδι του ούτε στο κατώφλι καν των Υπουργείων και των άλλων δημοσίων γραφείων, στο Ταχυδρομείον όμως ποιος Αθηναίος δεν έχει πάη ποτέ;

Το Ταχυδρομείον είνε το σημείον την γενικής και «πανδήμου» επαφής του Κράτους με τον πολίτην. Αν ο Αθηναίος δεν έχει γνωρίσει τα χάλια ή τας προόδους των δημοσίων γραφείων και των κρατικών υπηρεσιών με κανένα άλλον τρόπον θα τα μάθη από το Ταχυδρομείον. Είνε το πρώτο βήμα της αναγνωρίσεως. Είνε ο καθρέπτης της κρατικής μηχανής στα μάτια του μεγάλου κοινού.

Όλη εκείνη η μαύρη και πολύχρωμη μάζα του κόσμου που εισβάλει και εκβάλει όλην την ημέραν εκεί εις την μεγάλην είσοδον του Κεντρικού Ταχυδρομείου, κάθε φοράν βλέπει τα χάλια ή την πρόοδον της σκουριασμένης ή λαδωμένης κρατικής μηχανής. Βλέπει τους υπαλλήλους στα γκισέ, κρίνει την ευγένειάν των ή την ψυχρότητά των, την προθυμίαν των ή την απροθυμίαν των, την εργατικότητά ή την τεμπελιάν των … Μέσα στα διπλομανταλωμένα γραφεία πώς να τα ιδή ο πολίτης όλα αυτά. Τα βλέπει όμως και τα κρίνει στον καθρέφτη του Κεντρικού Ταχυδρομείου. Ώστε ας τα ιδούμε κ’ εμείς και ας τα κρίνουμε μαζύ του.
Ολίγη Ιστορία

Τι ήταν άλλοτε το Κεντρικόν Ταχυδρομείον και τι είνε σήμερα;

Προ 22 ετών έχει μεταφερθή στο μεγάλο κτιριο Μελά. Όπου είνε και σήμερα. Έως τότε ήτο εγκατεστημένο στο κτίριον της οδού Αμερικής (τότε Λυκαβητού) όπου τώρα είνε το Ελεγκτικόν Συνέδριον. Αλλ’ από τότε που η Αθήνα είχε μόλις 180 χιλιάδας κατοίκων το Κεντρικόν Ταχυδρομείον δεν ήτο αρκετά ευρύχωρον. Κι’ έτσι το 1907 μετεφέρθη στο κτίριον Μελά. Τότε το κτίριον αυτό ήτο πιο νέο και κομψό αλλά είχεν ένα πάτωμα ολιγώτερον από σήμερα. Κι’ εθεωρείτο πολύ ευρύχωρο για να χωρέση και το Ταχυδρομείο και το Τηλεγραφείο.

Έπειτα έγιναν παραρτήματα στο Σύνταγμα, στου Μακρυγιάννη, στου Λεβίδη, στους συνοικισμούς και όμως το κτίριον δεν χωρούσε. Προσετέθη ένα πάτωμα, έγιναν νέα κιόσκια στην αυλή, επιέσθησαν κι’ εστενοχωρήθησαν τα πάντα, έγινε παράρτημα για τα δέματα εις άλλο παραπλεύρως σπίτι και όμως κι’ έτσι το Κεντρικόν Ταχυδρομείον στενοχωρείται πολύ όπως είνε σήμερα.

Και αυτό είνε φυσικό. Η πόλις των 180 χιλιάδων κατοίκων επέρασε τον πληθυσμόν του μισού εκατομμυρίου και ολοένα αυξάνει … Ανάλογα βέβαια αυξάνει και η κίνησις του Ταχυδρομείου. Έτσι και το Ταχυδρομείο πρέπει ολοένα να προσθέτη νέα τμήματα, να πολλαπλασιάζη τα υπάρχοντα, να μεγαλώνη, να μεγαλώνη…

Η μεγάλη αυλή

Ας ιδούμε πως γίνεται η πιο άμεση επαφή με το κοινόν. Αυτό φαίνεται στην μεγάλην υαλοσκέπαστη κεντρική αυλή με τα γκισέ.

Γύρω-γύρω υπάρχουν θυρίδες με γκισέ. Από μέσα οι υπάλληλοι, απέξω το κοινόν. Και στη μέση ένα είδος από δυό μεγάλα κιόσκια με θυρίδες γύρω-γύρω. Κι’ άλλα μικρά κιόσκια στις γωνιές.

Έτσι υπάρχουν συνολικά μέσα στη μεγάλη αυλή τριάντα δύο (32) θυρίδες στις οποίες άλλοι τόσοι υπάλληλοι έρχονται σ’ επαφήν με το κοινόν. Σε 10 απ’ αυτές τις θυρίδες πωλούνται λιανικώς γραμματόσημα. Αυτές αι θυρίδες είνε στα κιόσκια του κέντρου της αυλής. Υπάρχουν ακόμη 4 θυρίδες στα τέσσαρα κιόσκια των γωνιών. Αυτές όμως είνε κλειστές. Φαίνεται θάνε επικουρικές για τις ημέρες της μεγάλης φούριας.

Τα γκισέ των γραμματοσήμων

Μόλις μπή κανείς στην αυλή και προσέξη καλά θα ιδή ότι όλες οι άλλες θυρίδες –αλληλογραφίας, συστημένων κλπ- φαίνονται επαρκείς, μα αι θυρίδες της λιανικής πωλήσεως γραμματοσήμων φαίνονται ανεπαρκείς. Όταν όμως προσέξη καλλίτερα αντιλαμβάνεται κάτι άλλο: Πραγματικά δεν είνε ανεπαρκή αριθμητικώς τα 10 γκισέ, ανεπαρκείς είνε οι υπάλληλοι. Εις όλας τας θυρίδας είνε γυναίκες. Πάσης ηλικίας. Από νεαράς μέχρι … αλλά ας μη προχωρήσωμεν αφού πρόκειται περί κυριών…

Εδώ όμως συμβαίνει μια παρεξήγησις. Αντί στις θυρίδες αυτές να τοποθετηθούν οι πλέον ευκίνητοι, νέοι και πρόθυμοι υπάλληλοι, έγινεν ακριβώς το αντίθετον. Όλες σχεδόν αι υπάλληλοι αυτές βαρύνονται, λες, να κινηθούν. Σηκώνουν τα χέρια των σαν να είχαν βάρος 100 οκάδων το καθένα. Εννοούν τι θέλετε, μόνον αφού το πήτε δύο ή τρείς φοράς…

Εννοείται ότι αυτή η περίεργη κατάστασις φέρνει συχνά δυσφορίαν, γκρίνια, επεισόδια … Εμπρός στα γκισέ δεν ακούει κανείς παρά λόγια αγανακτήσεως και στενοχώριας. Και σήμερα ο χρόνος είνε περισσότερο παρά ποτέ πολύτιμος και η αργοπορία εμπρός στα γκισέ είνε ανυπόφορος…

Βέβαια μερικοί είνε υπερβολικοί. Βλασφημούν, βρίζουν, αγριεύουν … αλλά η σιγανή δυσφορία είνε πολύ δικαιολογημένη.

Αλλά τι πρέπει να γίνη;

Η λύσις είνε εύκολη. Μπορεί να τοποθετηθούν πιο ευκίνητοι και πρόθυμοι υπάλληλοι. Βέβαια οι καλοί υπάλληλοι δεν είνε δυνατόν ν’ απασχοληθούν γι’ αυτή τη μηχανική εργασία. Μα ίσως καλλίτερα θα την έκαναν, από όπως γίνεται σήμερα, έξυπνα παιδιά 15 έως 18 χρονών.

Έπειτα αλλού χρησιμοποιούν και τα αυτόματα μηχανήματα. Δεν θα ήταν άσχημο ίσως να τα δοκιμάσωμε και εδώ. Θα χρειασθή μόνον ένας ή δύο υπάλληλοι για να επιβλέπουν τα μηχανήμτα από κακοποιούς και τους λωποδύτας. Κι’ έτσι θα γίνη οικονομία προσωπικού. Αλλά και οικονομία χώρου συγχρόνως. Γιατί η υπηρεσία δεν τα δοκιμάζει;

Τα συστημένα 

Ευτυχώς για την παραλαβήν των συστημένων τώρα υπάρχει κάποια άνεσις. Οι υπάλληλοι είνε γρήγοροι και τα γκισέ αρκετά. Έξ υπάρχουν μέσα στην αυλήν και από την οδόν Σοφοκλέους άλλη υπηρεσία παραλαμβάνει τα έντυπα. Η θυρίς της διανομής των συστημένων, αν και απασχολεί δύο υπαλλήλους φαίνεται και αυτή ανεπαρκής. Αυτό όμως συμβαίνει μόνον ωρισμένες ώρες. Η ανεπάρκεια αυτή δεν είνε πραγματική. Άλλως τε το μεγαλείτερον μέρος των συστημένων μοιράζεται απ’ ευθείας στας διευθύνσεις των.

Μεγάλην φασαρίαν έχει και η θυρίς των εντύπων. Αλλ’ εκεί η υπηρεσία γίνεται με μέθοδον και ταχύτητα ζηλευτήν.

Η καθαριότης

Ακούμε πολλά παράπονα για την καθαριότητα της μεγάλης αυλής του Ταχυδρομείου.

-Αυτό είνε αχούρι! Λένε οι πιο αυστηροί.

Και όμως αναλόγως της κινήσεως και αναλόγως της ακαταστασίας του Ρωμηού πάλιν καλά που είνε κι’ έτσι η αυλή αυτή … Καθαρίζεται τακτικά, αλλ’ ο Ρωμηός εννοεί να πετάξη όπου τύχη τα χαρτιά του. Συγχρόνως μετακομίζει άφθονη και την λάσπη του.

Εννοείται ότι υπάρχει πολύς κόσμος σήμερα –περισσότερος από άλλοτε- που ξέρει να διατηρήση καθαριότητα και προσέχει πολύ. Αλλά υπάρχουν ακόμη άπειροι κακομαθημένοι Ρωμηοί. Θα μάθουν σιγά σιγά.

Η αυλή αυτή κατά τον τελευταίον καιρόν έχει πάρει μια σύγχρονη όψιν. Έχει χάσει την αυστηρή της επισημότητα κι’ έχει γεμίσει με ρεκλάμες. Τεράστιαι διαφημίσεις κινηματογράφων κλπ γεμίζουν τους τοίχους. Το θέαμα έτσι γίνεται πολύ μοντέρνο και το Δημόσιον μαζεύει αρκετά από τας διαφημίσεις αυτάς.   

Οι διανομείς

Ανεβαίνουμε αν θέλετε κι’ επάνω. Στα διαμερίσματα της «διανομής». Στο δεξιό μέρος του κτιρίου τεράστιες σάλες ανοίγονται. Εκεί γίνεται η ταξινόμησις και το χώρισμα των εντύπων. Αληθινός ίλιγγος καταλαμβάνει τον θεατήν! Σωροί ολόκληροι εντύπων, επάνω εις μεγάλα τραπέζια, χωρίζονται και ταξινομούνται. Και άλλοι σωροί συνεχώς φθάνουν. Οι υπάλληλοι γρήγοροι και αεικίνητοι ξεχωρίζουν, ταξινομούν…

Από το άλλο μέρος του κτιρίου γίνεται η ταξινόμησις των γραμμάτων. Άλλος ίλιγγος εκεί! Εργασία κουραστική και προσεκτική γίνεται συνεχώς. Χέρια και μάτια πλήθους υπαλλήλων δουλεύει με ρυθμόν. Και η εργασία γίνεται ταχύτατα.

Πρέπει για να τελειώνουμε, να ομολογηθή ένα πράγμα: Η διανομή της αλληλογραφίας στην Αθήνα έχει κάμει μεγάλας προόδους. Η ταχύτης και σήμερα είνε παραδειγματική. Ίσως να συμβαίνουν κάπου-κάπου και λάθη. Αλλά συνολικώς στο κεφάλαιον αυτό έχουμε προοδεύσει σημαντικώτατα».

Ημερήσιος Τύπος, 1929, υπογράφει ο Φώτος Γιοφύλλης 

Αθήνα 1940. Οικία Κασιμάτη


Οδός Σταδίου 55 και Αιόλου 96, Χαυτεία.
Το δημοσίευμα αυτό μας τεκμηριώνει τον ιδιοκτήτη του κτηρίου αλλά και τη στέγαση σε αυτό του μεγαλύτερου Καφέ-Σαντάν του 1895 το "Γκραν Κλουμπ"
Σε αυτό το κτήριο στεγάστηκε μεταξύ 1896 και 1906 το παράρτημα του ξενοδοχείου "Γαλλία".
https://www.facebook.com/ATHENS.THROUGH.TIME/photos/a.200292643316438.50948.149801415032228/475643215781378/?type=3&theater
Το κατεδάφισαν το 1969.
Μετά στη θέση του κτίστηκε ο Κατράντζος ο οποίος καταστράφηκε ολοσχερώς από εμπρησμό τα ξημερώματα της 19ης Δεκεμβρίου 1980.
***
Εφημερίδα: ΑΣΥΡΜΑΤΟΣ
Δημοσίευση: Δευτέρα, 13 Δεκεμβρίου 1940
Βιβλιοθήκη της Βουλής των Ελλήνων
Αρχική ανάρτηση Titika Bournaki
https://www.facebook.com/photo.php…

Ταξίδι στην Αθήνα του χτες.

Ας κάνουμε άλλο ένα ταξίδι στην Αθήνα του χτες, κυρίως στη δεκαετία του '50 & του '60, μέσα από ασπρόμαυρες και έγχρωμες φωτογραφίες. Φύγαμε...
Πλήθος συγκεντρωμένο στο Σύνταγμα. Άγνωστο το γιατί. Η φωτογραφία είναι από τη περίοδο λίγο μετά την απελευθέρωση. Αριστερά είναι η πλατεία Συντάγματος και στο βάθος η οδός Μητροπόλεως.
Η Πανεπιστημίου στις αρχές της δεκαετίας του '50. Ελάχιστα αυτοκίνητα, έντονη η παρουσία των τραμ.

Οδηγός ταξί μετά του οχήματός του στη πλατεία Κλαυθμώνος, το 1959. 

Αστικά λεωφορεία στο κέντρο της Αθήνας, τη δεκαετία του '60.

Το σινεμά ΙΡΙΣ στην οδό Ακαδημίας, το 1964. Λειτούργησε επί 40 χρόνια, από το 1933 έως το 1973.

Στην οδό Αθηνάς το 1966.

Η εκκλησία των Αγίων Θεοδώρων στη πλατεία Κλαυθμώνος τη δεκαετία του '60.

Ομόνοια δεκαετία '60: "Ρωμαίος & Ιουλιέττα" στο Κοτοπούλη.

Λεωφ. Αμαλίας, Σύνταγμα. Απρίλιος 1965 (photo Charles W. Cushman).

Πειραιάς δεκαετία '60.

Ξανά στη Πανεπιστημίου τη δεκαετία του '60, χωρίς τραμ και με πολλά περισσότερα αυτοκίνητα.

Μεταφερόμαστε στο Αρχαιολογικό Μουσείο και στα τέλη της δεκαετίας του '70. 

Πανεπιστημίου, πιθανότατα γύρω στο 1959 με αρχές 1960. (photo από National Geographic)


Βilly.
(photos αρχείο Billy Files)

Σάββατο, 25 Μαρτίου 2017

Η παράδοση και η εθελοντική θυσία των προκρίτων και των ιερέων στις παραμονές του Αγώνα (Φεβρουάριος-Σεπτέμβριος 1821)


γράφει ο Φιλίστωρ

Πρόλογος - η Πελοπόννησος έτοιμη να επαναστατήσει
Μετά την Συνέλευση της Βοστίτσας τον Ιανουάριο του 1821 και παρά τις διαφορετικές απόψεις που εκφράστηκαν για την εκκίνηση η την αναβολή του Αγώνα, εκδηλώθηκε μια συντονισμένη προσπάθεια σε όλους τους νομούς της Πελοποννήσου για μια στοιχειώδης προετοιμασία. Ο Μητροπολίτης Χριστιανουπόλεως (Κυπαρισσίας) Γερμανός, ανέλαβε να ενημερώσει τον Πετρόμπεη Μαυρομιχάλη στη Μάνη,  το Θεόδωρο Δεληγιάννη, στην Καρύταινα, καθώς και τη μοναστική κοινότητα του Μεγάλου Σπηλαίου. Ο Δημήτριος Τομαράς, πήρε εντολή να ενημερώσει  το Μητροπολίτη Ιγνάτιο της Πρέβεζας και τους Υδραίους. Ορίστηκε ταμίας ο Ιωάννης Παπαδιαμαντόπουλος, γιατί ήταν πολύ τίμιος και όλοι τον εμπιστεύονταν, ενώ  ανατέθηκε στον έμπιστο Ιερόθεο τον Μεγαλοσπηλαιώτη, να περιέλθει όλη την Πελοπόννησο και να συγκεντρώσει τις συνδρομές από τους ορκισμένους Φιλικούς.


Ήδη από τον Φεβρουάριο του 1821 οι Οθωμανικές αρχές της Πελοποννήσου που είχαν την έδρα τους στην Τριπολιτσά είχαν πολλές ενδείξεις ότι προετοιμαζόταν μια μαζική εξέγερση των Ελλήνων. Εκτός της παρουσίας του Κολοκοτρώνη στην Μάνη που εύλογα δημιουργούσε ανησυχίες στους Οθωμανούς, είχαν βρεθεί έγραφα της Φιλικής εταιρείας στην Κόρινθο, τα οποία παρά τον συνθηματικό τους χαρακτήρα, φανέρωναν ότι μια συνωμοσία των Ελλήνων για εξέγερση βρισκόταν σε εξέλιξη. Εκτός όλων αυτών, πληροφορίες έφταναν στην Τριπολιτσά για την περίφημη συνάντηση της Βοστίτσας, όπου σημαντικοί πρόκριτοι και αρχιερείς της Αχαΐας φαίνεται να ήρθαν σε συνεννόηση για εξέγερση κατά της Οθωμανικής δεσποτείας. Επίσης ο Καϊμακάμης της Τριπολιτσάς Σελήχ Μπέης (αντικαταστάτης του Χουρσίτ πασά που πολεμούσε με το Αλή πασά στην Ήπειρο) λάμβανε ανησυχητικές ειδήσεις ότι οι μπαρουτόμυλοι των Σπηλιοτόπουλων στην Δημητσάνα παρήγαγαν μυστικά περισσότερο μπαρούτι από το επιτρεπτό όριο, ενώ και ο διερμηνέας και ισχυρός πρόκριτος της Τριπολιτσάς Σωτήρης Κουγιάς κατήγγειλε ότι οι Έλληνες ήταν έτοιμοι να αποστατήσουν. 

Ο κατάλογος των προγραφών

Όλες αυτές οι πληροφορίες και η έντονη φημολογία είχε προβληματίσει έντονα τον Σελήχ μπέη, ο οποίος ζήτησε οδηγίες από τον Χουρσίτ πασά για τον τρόπο δράσης που όφειλε να ακολουθήσει. Ο Χουρσίτ από τα Ιωάννινα απέστειλε με ταχυδρόμο δύο Σουλτανικά φιρμάνια τα οποία έδιναν το δικαίωμα στον καϊμακάμη να θανατώσει άμεσα οποιονδήποτε πρόκριτο, αρχιερέα η έμπορο που θα παρείχε υποψία ότι συμμετείχε στις συνωμοσίες για εξέγερση. Επίσης ο Χουρσίτ ζητούσε από τον Σελήχ να καλέσει στην Τριπολιτσά όλους τους σημαντικότερους προκρίτους και αρχιερείς της Πελοποννήσου, δήθεν για διαβουλεύσεις, αλλά με πραγματικό σκοπό να τους φυλακίσει και να τους κρατήσει ομήρους ώστε να ματαιωθεί η επανάσταση των Ελλήνων.  Στα μέσα Φεβρουαρίου ταχυδρόμοι μετέφεραν την επείγουσα πρόσκληση του καϊμακάμη σε όλους τους σημαντικότερους προκρίτους τους οποίους καλούσε επειγώντως για να συζητήσουν σημαντικά διοικητικά θέματα των περιοχών τους. Τα ονόματα όσων έλαβαν την αιματοβαμμένη πρόσκληση ήταν

1.Πετρόμπεης Μαυρομιχάλης (Μάνη)
2.Θεόδωρος Δεληγιάννης (Καρύταινα)
3. Σωτήριος Νοταράς (Κόρινθος)
4.Ιωάννης Βιλαέτης (Πύργος Ηλείας)
5.Ιωάννης Περούκας (Άργος)
6.Αναγνώστης Κωστόπουλος (Μηλιάκικα)
7.Μελέτης Μελετόπουλος (Μυστράς)
8.Α. Καραπατάς (Τριφυλία)
9.Αναγνώστης Κοπανίτσας (Μυστρά)
10.Ιωάννης Τομαρας (Τριφυλία)
11.Ιωάννης Καραμάνος (Κυνουρία)
12.Αναγνώστης Κωνσταντόπουλος
13.Ανδρέας Καλαμογδάρτης
14.Μ. Καβας, γιατρός (Άργος)
15.Ευθύμιος Φωτόπουλος
16. Πανάγος Κυριακός (Καλαμάτα)
17. Μήτρος Ροδόπουλος (Αχαΐα)
18.Ανδρέας Ζαΐμης (Αχαΐα)
19. Σωτήρης Χαρλάμπης
20. Ανδρέας Λόντος
21.Παναγιώτης Κρεβατάς
22.Σωτήρης Θεοχαρόπουλος

επίσης προσκλητήριες επιστολές στάλθηκαν σε δέκα επισκόπους. Στους κάτωθι:

1. Ανδρούσης Ιωσήφ
2. Χριστιανουπόλεως Γερμανός
3. Μονεμβασιάς Χρύσανθος.
4. Ωλένης Φιλάρετος
5. Δημητσάνης Φιλόθεος
6. Ναυπλίου Γρηγόριος
7. Κορίνθου Κύριλλος
8. Παλαιών Πατρών Γερμανός
9. Κερνίκης Προκόπιος

Στην μυστική Συνέλευση των προεστών και κληρικών της βόρειας Πελοποννήσου στην Βοστίτσα στις 26 έως 29 Ιανουαρίου 1821, οι παρευρεθέντες είχαν συμφωνήσει να μην μεταβούν στην Τρίπολη, εάν καλούνταν, γιατί ήταν βέβαιη η καταδίκη τους. Όσοι έλαβαν πρόσκληση για να μεταβούν στην Τριπολιτσά ταράχτηκαν, καθώς γνώριζαν ότι μετέβαιναν εκεί ουσιαστικά ως όμηροι, την στιγμή που μια εξέγερση των Ελλήνων ήταν επικείμενη και σε ένα τέτοιο ενδεχόμενο το πιθανότερο ήταν να θανατώνονταν αμέσως από τον Καϊμακάμη.  Οι περισσότεροι όμως προύχοντες και αρχιερείς, παρά τα συμφωνηθέντα στη Βοστίτσα, αποφάσισαν να ανταποκριθούν στις τουρκικές αρχές, προκειμένου να διασκεδάσουν τις υποψίες τους και να μη δώσουν επιχειρήματα στους Τούρκους για γενικευμένες σφαγές. Έτσι, τελικώς οι περισσότεροι προσήλθαν και η φυσική τους παρουσία στην Τριπολιτσά καθησύχασε τους Οθωμανούς αξιωματούχους και τους έπεισε ότι τελικώς οι Έλληνες δεν θα επαναστατούσαν. Αναμφίβολα, η πλέον σημαντική ήταν η αυτοπρόσωπη παρουσία του Θεόδωρου Δεληγιάννη που ήταν ο ισχυρότερος πρόκριτος της Πελοποννήσου. Η παρουσία των προκρίτων στην Τριπολιτσά λύτρωσε και τους χριστιανούς της πόλης από τις πιέσεις και τις συνεχείς απειλές που δέχονταν στο προηγούμενο διάστημα.

  Ο Θεόδωρος Δεληγιάννης είχε μυηθεί στην Φιλική εταιρεία το 1820, είχε στείλει επιστολή στον Υψηλάντη διαβεβαιώνοντας για την πρόθεση των Πελοποννησίων προκρίτων να επαναστατήσουν, ενώ είχε διεξάγει εργώδεις προετοιμασίες για την οργάνωση της επανάστασης στην περιοχή του. Η πρόσκληση για διαβουλεύσεις στην Τριπολιτσά τον έβαλε σε μεγάλο δίλημμα καθώς γνώριζε επακριβώς τι έμελλε να πάθει ως βασικός συνωμότης της εταιρείας. Τελικά εισήλθε στην Τριπολιτσά για να ξεγελάσει τους Τούρκους αναφορικά με την επικείμενη έκρηξη της επανάστασης και να προστατέψει τους Έλληνες της πόλης τους οποίους απειλούσαν συνεχώς οι Τούρκοι. Η πρόθεση του καταγράφηκε σε επιστολή που έστειλε στον αδερφό του Κανέλλο, λίγο πριν οικειοθελώς αιχμαλωτιστεί και θυσιαστεί για την ελευθερία της πατρίδας του. Σε συσκέψεις του με τους Τούρκους ιθύνοντες ο Δεληγιάννης τους καθησύχαζε για τις ανησυχητικές πληροφορίες που λάμβαναν, λέγοντας πως οι φήμες οφείλονταν στον Αλή πασά που βρισκόταν σε πόλεμο με τον Χουρσίτ και επιθυμούσε να περισπάσει την προσοχή του αλλού.

Ο Μητροπολίτης Αργοναυπλίας Γρηγόριος και εθνομάρτυρας, αποτέλεσε μία σημαντική μορφή κατά την εποχή της Τουρκοκρατίας. Καταγόταν από τη Σίτσοβα Λακωνίας και κατηχήθηκε στη Φιλική Εταιρεία το 1819 από το Δανιήλ Παμπούκη, ηγούμενο της Μονής του Βράχου Νεμέας. Ο Γρηγόριος ως φιλικός, ανέπτυξε αξιόλογη δράση και κατήχησε στη Φιλική Εταιρεία, σημαντικές προσωπικότητες της εποχής όπως τον Ιωάννη Ιατρού και τους αδελφούς Παπαλεξοπούλου στο Ναύπλιο, τον Ιωάννη Περούκα, τον Σταμάτη Αντωνόπουλο, τους αδελφούς Βλάσση στο Άργος, τον Ιερέα Γεώργιο Βελίνη στο Πλατανίτι, τον Θεοδόσιο Μπούσκο στο Τζαφέραγα, τον Γεώργιο Κακάνη στο Χώνικα, τον αρχιδιάκονό του Αθανάσιο Σολιώτη, τον Ιερέα παπα – Κωσταντή στον Αχλαδόκαμπο. Ομοίως εισήλθε εθελοντικά στην Τριπολιτσά συνοδεύοντας τον Ιωάννη Περούκα.

Ο Πετρόμπεης Μαυρομιχάλης αρνήθηκε να προσέλθει επικαλούμενος αδυναμία, έστειλε όμως στην θέση του τον γιο του Αναστάσιο, κίνηση που επίσης είχε μεγάλη σημασία. Ο Κρεβαττάς (που μόλις είχε επιστρέψει από την Ιταλία) απέφυγε να μεταβεί στην Τρίπολη προφασιζόμενος ασθένεια χάρις την εγγύηση του προκρίτου της Τρίπολης Κουγιά με τον οποίο είχε συγγένεια. Επίσης δεν προσήλθαν ο Π. Π. Γερμανός, ο Κερκίνης Προκόπιος, ο Κρεβατάς, ο Θεοχαρόπουλος, ο Χαραλάμπης, ο Λόντος και ο Ζαΐμης, καθώς είχαν συμμετάσχει ήδη στην συνέλευση της Βοστίτσας και γνώριζαν ότι το πιθανότερο ήταν να θανατώνονταν πρώτοι. Οι τελευταίοι συγκεντρώθηκαν στην μονή Αγίας Λαύρας και με διάφορες σκηνοθετημένες δικαιολογίες αρνήθηκαν να μεταβούν στην Τριπολιτσά. Το πιθανότερο είναι ότι η κλήση τους στην Τριπολιτσά ήταν η τελική ώθηση να περάσουν οριστικά στην επανάσταση. 

Τα βασανιστήρια και η δοκιμασία

Όταν ξέσπασε η επανάσταση όλοι οι πρόκριτοι που είχαν προσέλθει βρέθηκαν αιχμάλωτοι των Οθωμανών και η μοίρα τους είχε ουσιαστικά σφραγιστεί. Στις 17 Απριλίου 1821 ο Καϊμακάμης τους φυλάκισε και τους υπέβαλλε σε σκληρά βασανιστήρια αλλά δεν τους θανάτωσε, καθώς θεώρησε πιο σκόπιμο να τους χρησιμοποιήσει στις διαπραγματεύσεις ως αντάλλαγμα για να σώσει την ίδια του την ζωή, καθώς ο κλοιός γύρω από την Τριπολιτσά έμοιαζε να σφίγγει. 

Την Κυριακή του Θωμά (17 Απριλίου 1821), καθώς εξιστορεί ο Ιωσήφ Ζαφειρόπουλος, οι όμηροι μεταφέρθηκαν «εις το κάτω μέρος του Σεραγίου, εις δεινοτάτην και φρικτοτάτην ειρκτήν των καταδίκων… Αυτή δε η ειρκτή περιωρισμένη εις εν δωμάτιον έκειτο υπό το Σεράγιον επί του εδάφους, αριστερώθεν του εισερχομένου διά της του Σεραγίου Πύλης» και δέθηκαν όλοι στο φοβερό Κούτσουρο, «εις τας οπάς του οποίου εισήρχοντο οι πόδες των βασανιζομένων….Εισελθόντες δε εις ταύτην την φυλακήν συνέδεσαν διά μακράς αλύσεως τους Αρχιερείς και Προύχοντας την εσπέραν εκείνην».

Το φρικαλέο σκηνικό περιγράφει στα απομνημονεύματα του ο επίσκοπος Ανδρούσης Ιωσήφ: «Επλησιάσαμεν και εστάθημεν κατά σειράν, πρώτος της σειράς ευρέθη ο Αναγνώστης Κοπανίτσας και ο Μελέτιος δεύτερος από Μυστράν. Ο Καϊμακάμ μετά των πρωτίστων Οθωμανών, άνω εις τα οικήματα εκάθηντο και έβλεπον ημάς τους μετά καταδίκης διερχομένους.... Εβλήθη ο Μελέτιος εις την άλυσσον... Τέλος πάντων εξ αρχιερείς... και δέκα προεστώτες κατεκλείσθησαν εις την ζοφεράν και πολυβάσανον φυλακήν βαστάζοντες την άλυσσον. Η ολκή αυτής ήταν οκάδες εκατόν ογδοήκοντα, άνευ των κουλούρων των επί τον τράχηλον ημών. Εκεί εύρομεν τους διακόνους και δούλους μας εν ελεεινή καταστάσει.»

και αλλού"Ο Μούσα Κελεντζής ούτος βλέπων τον Κοπανίτζαν πλησιάσαντα και τον τράχηλον εκτείναντα, δια να βληθή η κουλούρα και εν αυτή να διαπερασθή η άλυσσος, είπε μεγαλοφώνως: ‘άπιστε Κοπανίτζα έστειλες τον κερατά Κρεββατά εις την Φραγκίαν και μας έφερε αυτά τα σίτελα και μίζελα, αλλ’ αύριον θέλει δοκιμάσετε τα επίχειρα της κακίας σας’.»

Φόβος και αγωνία είχε καταλάβει τους ομήρους, καθώς οι Τούρκοι τους απειλούσαν συνεχώς με θάνατο. Ο προεστός Μήτρος Ροδόπουλος «ένεκα του φόβου ηρνήθη την πατρώαν ημών θρησκείαν»και απέφυγε τα δεινά της φυλακής, ενώ ο καϊμακάμης παρέλαβε υπό την προστασία του τον Αναστάση Καλαμογδάρτη και ο Κιαμήλμπεης τον Κορίνθου Κύριλλο και τον Σωκράτη Νοταρά, οι οποίοι δεν φυλακίστηκαν, αλλά παρέμειναν στο σεράγι καθ’ όλη τη διάρκεια της πολιορκίας.

Τόσο στενά ήταν στοιβαγμένοι μέσα στο μικρό χώρο οι δεκαεννέα φυλακισμένοι «ώστε ουδέ τους πόδας ηδύναντο να εκτείνωσιν, αλλά νυχθημερόν καθήμενοι διαλέγοντο, και ούτως εκοιμώντο επί πέντε ολόκληρους μήνας, μη δυνάμενοι να ανακληθώσι… Αέναος ιδρώς έρρε ποταμιδόν εκ των σωμάτων αυτών, εξ ου τα ενδύματα αυτών εσάπησαν». Την επομένη, Δευτέρα 18 Απριλίου, εκτελέστηκαν δεκαοκτώ Έλληνες υπηρέτες και σωματοφύλακες των αιχμαλώτων «αφού έρριψαν επάνω τους επτακοσίας βολάς τηλεβόλων, απέτεμαν τας κεφαλάς», εκτός ενός νέου, ο οποίος δείλιασε, αλλαξοπίστησε και αφέθηκε ελεύθερος. 

Η θυσία
Κανέλλος Δεληγιάννης
Ο Δεληγιάννης προσπάθησε να έρθει σε μυστική συνεννόηση με τον επικεφαλής των Αρβανιτών τάζοντας του οικονομικά ανταλλάγματα για να τους απελευθερώσει. Εκτός φυλακής, ο Κανέλλος Δεληγιάννης διαπραγματεύτηκε μάταια με τους Τούρκους για την απελευθέρωσή του αδερφού του, ενώ τελικά ο Θεόδωρος δεν βοηθήθηκε ούτε από τον Σωτήρη Κουγιά διερμηνέα του Καϊμακάμη, με τον οποίο ήταν συγγενείς καθώς είχε νυμφευθεί την αδερφή του. Στις αρχές Σεπτεμβρίου και ενώ η πτώση της Τριπολιτσάς ήταν θέμα χρόνου, οι φυλακισμένοι βρίσκονταν σε οριακό σημείο, πολλοί είχαν λιποθυμήσει από την αδυναμία και τις κακουχίες και δεν είχαν επαφή με το περιβάλλον. Έμειναν όμως πιστοί στην χριστιανική θρησκεία τους μέχρι τέλους, σφραγίζοντας με την ζωή τους την ανδρική στάση τους.

Ο Θοδωρής Δεληγιάννης πέθανε από τις κακουχίες στις 20 Σεπτεμβρίου 1821, λίγες ώρες πριν την άλωση της πόλης. Την ίδια τύχη είχαν και οι περισσότεροι από τους αιχμαλώτους καθώς σύμφωνα και με τον Κανέλλο Δεληγιάννη, οι φυλακισμένοι στην Τριπολιτσά αρχιερείς ήταν 8 και επέζησαν 2, οι δε φυλακισμένοι προύχοντες ήταν 11 και επέζησαν 3. Ανάμεσα τους ο επίσκοπος Χριστιανουπόλεως Γερμανός πέθανε στην φυλακή λόγω των κακουχιών και των βασανιστηρίων στις 21 Σεπτεμβρίου 1821. Τρεις ημέρες νωρίτερα είχε πεθάνει ο επίσκοπος Ναυπλίου Γρηγόριος.

Όσοι απελευθερώθηκαν μετά την άλωση της Τριπολιτσάς, ανάμεσα τους και ο επίσκοπος Ανδρούσης Ιωσήφ, βρέθηκαν σε οικτρή κατάσταση λόγω των βασανιστηρίων και της πείνας. Ο Ιωάννης Περούκας που βρέθηκε ζωντανός στην φυλακή, εξέπνευσε λίγες ημέρες μετά στην περιοχή του Αχλαδόκαμπου από τις κακουχίες που είχε υποστεί. Όλοι όσοι επέζησαν έλαβαν ανώτατα κρατικά αξιώματα στην μετέπειτα πορεία τους και τιμήθηκαν για την συνεισφορά τους στον Αγώνα.

Το γεγονός όπως παρουσιάζεται στην Ελληνική Ιστοριογραφία

Η πρώτη παρατήρηση που μπορεί να κάνει κανείς διαβάζοντας την εξιστόρηση του γεγονότος αυτού σε πολλά ιστοριογραφικά έργα διαφορετικής ιδεολογικής κατεύθυνσης, είναι η συντομία της αφήγησης του.  Στην ιστορία του Παπαρηγόπουλου δεν αναφέρεται καν, ομοίως και στην ιστορία του Διονυσίου Κόκκινου. Στην τετράτομη Ιστορία του Τρικούπη το γεγονός καταλαμβάνει μια σελίδα, στις 2.500 σελίδες του Βακαλόπουλου η εξιστόρηση επίσης καταλαμβάνει μια σελίδα, στην Ιστορία του Βουρνά 2 μικρές παραγράφους, στην δίτομη ιστορία του Φωτάκου 2 σελίδες, στην Ιστορία του Γερβίνου μια παράγραφο.

Η δεύτερη σημαντικότερη παρατήρηση είναι ότι υπάρχει μια μεγάλη ποικιλία κινήτρων που αποδίδονται στους προκρίτους για την οικειοθελή εμφάνιση τους στην Τριπολιτσά. Σύμφωνα με τον Τρικούπη οι πρόκριτοι παραδόθηκαν στην Τριπολιτσά επειδή δεν μπορούσαν να αντισταθούν ενώ επειδή πλησίαζε το Πάσχα ήλπιζαν ότι θα παρέμεναν για λίγο χρονικό διάστημα στην πρωτεύουσα της Πελοποννήσου (σελ. 52-53). Ο Βακαλόπουλος υποστηρίζει ότι προσήλθαν επειδή φοβήθηκαν (τόμος Ε΄ σελ. 326), ο Βουρνάς γράφει ότι ξεγελάστηκαν (σελ. 78), ο Σπηλιάδης αναφέρει ότι πήγαν στην Τριπολιτσά από συμφέρον, ο Φιλήμων ότι δείλιασαν!(αν δείλιασαν γιατί πήγαν;). Ο "φιλέλλην" Γεώργιος Φίνλεϋ υποστηρίζει ότι οι προεστοί και οι αρχιερείς εισήλθαν στην Τριπολιτσά πεπεισμένοι ότι θα ξεγελούσαν τους Τούρκους και θα λάμβαναν άδεια να επιστρέψουν στις επαρχίες τους πριν ξεσπάσει η επανάσταση.

Δύο ξένοι συγγραφείς μνημονεύουν το γεγονός με διαφορετική λογική. Ο Γάλλος συνταγματάρχης Βουτιέ που συμμετείχε στην επανάσταση, χαρακτήρισε ηρωική την απόφαση των προεστών να παρουσιαστούν στους Τούρκους και να τους καθησυχάσουν. Σύμφωνα με τον Βουτιέ η παρουσία των προεστών στην Τριπολιτσά ξεγέλασε τους Τούρκους ώστε αυτοί να αδρανήσουν στις επίμονες ειδήσεις για την Ελληνική εξέγερση που έρχονταν από όλη την Πελοπόννησο. Ομοίως ο αρχηγός του πυροβολικού στην Τριπολιτσά Γάλλος ταγματάρχης Ραιμπώ, αναφέρεται εκτεταμένα για την θυσία των προεστών. 

Κατά την γνώμη μου, η εθελοντική θυσία των προεστών στην Τριπολιτσά βοήθησε σημαντικά στην στερέωση της επανάστασης και η αποσιώπηση της έχει να κάνει ξεκάθαρα με την ταξική προέλευση των θυσιασθέντων και τις ιδεολογικές προτιμήσεις των ιστορικών της επανάστασης.